Kinh tế vĩ mô – Macroeconomic: Định nghĩa, phân loại và các chỉ số tính toán

Kinh tế vĩ mô nghiên cứu về những lĩnh vực rộng lớn của nền kinh tế như đặc điểm, cấu trúc, hành vi người tiêu dùng… Vậy cụ thể kinh tế vĩ mô là gì, bao gồm những trường phái nào, các chỉ số tính toán là gì? Cùng tìm hiểu chi tiết về Macroeconomic trong bài viết dưới đây.

Kinh tế vĩ mô – Macroeconomic là gì?

Kinh tế học vĩ mô hay kinh tế học tầm lớn (Macroeconomic) là một phần ngành thuộc kinh tế học, nghiên cứu đặc điểm, cấu trúc, hành vi bao quát của toàn bộ nền kinh tế.

Cụ thể, Macroeconomic nghiên cứu chung sự vận động, các mối quan hệ kinh tế của một quốc gia và rộng hơn. Các đối tượng nghiên cứu chủ yếu như tổng cung, tổng cầu, việc làm, lạm phát, tổng sản lượng, chính sách kinh tế… chia thành 2 phân ngành chính sau:

• Nghiên cứu nguyên nhân và tác động của biến động nhỏ tới nền kinh tế của một quốc gia.
• Nghiên cứu những yếu tố quyết định cho sự tăng trưởng bền vững của kinh tế.

Kết quả nghiên cứu kinh tế vĩ mô được cả Chính phủ và các tập đoàn lớn sử dụng để giúp họ phát triển và đánh giá các chính sách kinh tế cùng các chiến lược quản trị.

Ví dụ: Có 2 ví dụ đơn giản như sau:

• Việc thống kê GDP, tỷ lệ lạm phát, tỷ lệ thất nghiệp hàng năm của mỗi khu vực, quốc gia là một phần của quá trình nghiên cứu kinh tế vĩ mô.
• Việc đo lường, thống kê tỷ lệ lạm phát hàng năm, sau đó sử dụng các chính sách kinh tế để điều chỉnh lạm phát cũng là một ví dụ của kinh tế vĩ mô.

Phân biệt với kinh tế học vi mô

Phân biệt chi tiết kinh tế vi mô (Microeconomic) và kinh tế vĩ mô (Macroeconomic) được trình bày trong bảng dưới đây:

Macroeconomic gồm những trường phái nào?

Từ lý thuyết kinh tế – chính trị của Các-Mác tới lý thuyết của Keynes năm 1930 đến nay, Macroeconomic phát triển nhiều trường phái. Một số trường phái lớn, được nhiều nhà kinh tế ủng hộ như sau:

• Trường phái cổ điển: Các nhà kinh tế thuộc trường phái này cho rằng tiền lương, giá cả và sự linh hoạt của thị trường có xu hướng tự do. Tuy nhiên, sự tự do này có thể bị ngăn cản bởi chính sách của Chính phủ.
• Học thuyết Keynes: Các nhà kinh tế theo trường phái này cho rằng tổng cầu là yếu tố chính, ảnh hưởng tới các yếu tố khác của kinh tế vĩ mô. Họ cũng tin rằng, Chính phủ có thể điều chỉnh nền kinh tế của một quốc gia dựa vào các chính sách kinh tế.
• Chủ nghĩa tiền tệ: Đây là một nhánh tách ra từ kinh tế học Keynes, họ cho rằng chính sách tiền tệ là công cụ hiệu quả hơn so với chính sách tài khóa. Tuy nhiên, họ cũng thừa nhận một số giới hạn của chính sách tiền tệ trong việc điều khiển nền kinh tế.
• Trường phái tân cổ điển: Những người theo trường phái này ủng hộ việc kết hợp các yếu tố vi mô và kinh tế vĩ mô để giải quyết các mâu thuẫn giữa 2 chủ đề. Họ cũng có xu hướng ủng hộ chính sách tiền tệ hơn chính sách tài khóa
• Học thuyết Keynes mới: Trường phái này cũng khẳng định tầm quan trọng của các yếu tố vi mô trong nền kinh tế vĩ mô. Họ tin rằng Chính phủ có thể cải thiện các điều kiện kinh tế vĩ mô thông qua chính sách tiền tệ.
• Trường phái kinh tế Áo: Trường phái này chủ yếu nghiên cứu các yếu tố thuộc kinh tế vi mô. Tuy nhiên, họ không tách rời kinh tế vĩ mô và vi mô mà kết hợp chặt chẽ với nhau.

Cơ quan nào điều tiết kinh tế vĩ mô tại Việt Nam?

Kinh tế vĩ mô là một lĩnh vực lớn, quan trọng đối với một quốc gia. Do đó, mỗi quốc gia cần có cơ quan nghiên cứu, đánh giá và đưa ra các giải pháp cho các vấn đề kinh tế. Tại Việt Nam, Chính phủ, Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước là 3 cơ quan chính, có quyền quyết định đối với các vấn đề liên quan đến kinh tế vĩ mô. Trong đó, Chính phủ là cơ quan cao nhất.

Chính phủ là cơ quan duy nhất có quyền quyết định thực hiện cả 2 chính sách kinh tế vĩ mô là chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa. 

• Ngân hàng Nhà nước là cơ quan thực hiện chính sách tiền tệ. Theo Luật NHNN năm 2010, Thống đốc NHNN quyết định việc sử dụng công cụ thực hiện CSTT quốc gia, bao gồm tái cấp vốn, lãi suất, tỷ giá hối đoái, dự trữ bắt buộc, nghiệp vụ thị trường mở và các công cụ, biện pháp khác theo quy định của Chính phủ.
• Bộ Tài chính đề xuất và thực thi nhiều biện pháp của chính sách tài khóa. Bộ Tài chính là cơ quan của Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về: Tài chính – ngân sách (bao gồm: Ngân sách nhà nước; ngân quỹ nhà nước; nợ công; thuế; phí, lệ phí và thu khác của ngân sách nhà nước; dự trữ nhà nước; các quỹ tài chính nhà nước; đầu tư tài chính; tài chính doanh nghiệp; tài chính hợp tác…

Các yếu tố kinh tế vĩ mô

Macroeconomic là một lĩnh vực rộng lớn, bao gồm nhiều khía cạnh có tính bao quát của nền kinh tế. Trong đó, một số yếu tố quan trọng nhất như sau:

• Tổng sản phẩm quốc nội – GDP: Đo lường tổng sản lượng nền kinh tế sản xuất ra trong phạm vi lãnh thổ của một quốc gia, bao gồm các thành phần kinh tế trong và ngoài nước.
• Tổng sản phẩm quốc gia – GNP: Đây là tổng sản phẩm do người dân của một quốc gia tạo ra (bao gồm người dân trong nước và làm việc tại nước ngoài).
• Chỉ số giá tiêu dùng – CPI: Chỉ số này thể hiện sự thay đổi mức giá hàng hóa và dịch vụ của hộ gia đình trong một khoảng thời gian nhất định. 
• Tỷ lệ lạm phát: Thể hiện sự gia tăng của mức giá chung hoặc sự mất giá của đồng tiền một quốc gia.
• Chỉ số việc làm: Thể hiện số lượng việc làm được tạo ra, tỷ lệ người có việc làm, tỷ lệ thất nghiệp với từng khu vực, ngành nghề, lĩnh vực khác nhau.

Kết luận

Trên đây là những thông tin khái quát về định nghĩa, các trường phái, các chỉ số tính toán của kinh tế vĩ mô. Hy vọng qua bài viết này, bạn hiểu rõ về Macroeconomic và phần biệt được với kinh tế vi mô (microeconomic).