Đòn bẩy tài chính – Financial Leverage: Khái niệm, lợi ích và cách sử dụng hiệu quả
Đòn bẩy tài chính (Financial Leverage) là công cụ được nhiều doanh nghiệp lựa chọn để mở rộng quy mô và hoạt động kinh doanh. Giống như “đòn bẩy” có thể đẩy một vật đi xa, Financial Leverage cũng thúc đẩy doanh nghiệp phát triển nhanh chóng. Vậy đòn bẩy tài chính là gì, lợi ích và cách sử dụng như thế nào? Cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
Financial Leverage – Đòn bẩy tài chính là gì?
Đòn bẩy tài chính là việc cá nhân, doanh nghiệp tận dụng sức mạnh của vốn vay, kết hợp với vốn chủ sở hữu để gia tăng tỷ suất lợi nhuận. Hiểu đơn giản, số vốn đầu tư tăng lên, lợi nhuận thu được sẽ tăng, tỷ suất lợi nhuận sẽ tăng theo.
Ví dụ: Nhà đầu tư có 100 triệu đồng sử dụng Financial Leverage (vay margin/vay ký quỹ) thêm 30 triệu đồng vào một lợi cổ phiếu.
Giả sử giá cổ phiếu tăng 10%, nhà đầu tư lãi 10%, tức 10% x 130 triệu đồng = 30 triệu đồng, tỷ suất lợi nhuận sẽ là 30/130=23,077%.
Nếu nhà đầu tư không vay ký quỹ, số tiền lãi sẽ là 10% x 100 triệu đồng = 10 triệu đồng, tỷ suất lợi nhuận sẽ là 10/100=10%.
Như vậy, nếu không sử dụng đòn bẩy, tỷ suất sinh lời chỉ có 10%, nếu sử dụng tỷ suất này sẽ tăng lên 23,077%.
Tuy nhiên, Financial Leverage cũng được sử dụng làm thước đo mức độ rủi ro của công ty. Bởi vì, tỷ lệ nợ càng cao, chiếm càng nhiều phần trăm trên vốn chủ sở hữu, rủi ro vỡ nợ cũng tăng theo. Lạm dung công cụ này sẽ gây ra hậu quả nghiêm trọng. Financial Leverage được cho là nguyên nhân gây ra cuộc khủng hoảng tài chính 2008.
Lợi ích của đòn bẩy tài chính
Đòn bẩy tài chính luôn được biết đến là công cụ hiệu quả để tăng lợi nhuận, tuy nhiên công cụ này là con dao 2 lưỡi. Financial Leverage có thể gia tăng lợi nhuận hoặc gia tăng gánh nặng nợ (trường hợp đầu tư thua lỗ).
Do đó, nhà đầu tư chứng khoán đều sử dụng Financial Leverage để tối đa hóa hiệu quả đầu tư. Số lượng ít hay nhiều phụ thuộc vào khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư. Phần lớn nhà đầu tư ưa mạo hiểm, thích lướt sóng sẽ sử dụng nhiều đòn bẩy tài chính để nâng cao lợi nhuận càng nhiều càng tốt.
Công cụ này được doanh nghiệp sử dụng để bù đắp thiếu hụt vốn trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Khi thiếu một phần vốn hoạt động, doanh nghiệp sẽ thực hiện phương án đi vay để bù vào phần thiếu hụt này. Nhờ đó, hoạt động sản xuất không bị gián đoạn.
Financial Leverage cũng được sử dụng như một “lá chắn thuế” của doanh nghiệp bởi theo luật thì khoản vay và lãi phải trả được tính vào phần chi phí được khấu trừ khi tính thuế. Với khoản vay này, doanh nghiệp vừa tăng vốn, tăng lợi nhuận mà phần đóng thuế ít hơn.
Ưu và nhược điểm khi sử dụng Financial Leverage
Công cụ nào cũng có 2 mặt ưu và nhược, đòn bẩy tài chính cũng vậy, cụ thể:
Ưu điểm của Financial Leverage:
- Là công cụ giúp tối ưu hóa lợi nhuận
- Tạo động lực thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp
- Giúp nhà đầu tư tiếp cận với nhiều danh mục hơn, tạo điều kiện khuếch đại lợi nhuận
- Là giải pháp cho nhu cầu tài chính ngắn hạn của các doanh nghiệp trong quá trình mua lại, sáp nhập.
Nhược điểm của Financial Leverage như sau:
- Lợi nhuận đi liền với rủi ro, đòn bẩy giúp gia tăng lợi nhuận nhưng cũng khuếch đại rủi ro tương ứng trong trường hợp thua lỗ.
- Đây là khoản vốn vay nên có áp lực trả nợ đối với cá nhân, doanh nghiệp sử dụng.
- Chi phí sử dụng vốn cao, có thể phát sinh thêm nhu cầu vốn trong quá trình sử dụng.
Ví dụ: Nhà đầu tư muốn vay margin để mua cổ phiếu ít nhất phải trả phí và lãi vay. Trong quá trình sử dụng vốn, giá cổ phiếu giảm, nhà đầu tư buộc phải thêm vốn nếu không muốn rơi vào tình trạng margin call.
Cách tính tỷ lệ đòn bẩy tài chính
Tùy thuộc vào đặc điểm kinh doanh của từng doanh nghiệp hoặc nguồn số liệu sẵn có mà sử dụng cách tính Financial Leverage khác nhau. Tỷ lệ đòn bẩy tài chính có thể được tính theo 6 cách dưới đây phụ thuộc vào số liệu và đặc điểm hoạt động.
Tỷ lệ tổng nợ trên tổng tài sản
Trường hợp doanh nghiệp sử dụng đòn bẩy để tăng tổng tài sản, tỷ lệ đòn bẩy sẽ là tỷ lệ tổng nợ (bao gồm ngắn hạn và dài hạn) trên tổng tài sản, cụ thể:
Tỷ lệ tổng nợ trên tổng tài sản = Tổng Nợ/Tổng Tài sản
Tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu (D/E)
Tỷ lệ đòn bẩy tài chính cũng được thể hiện qua tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu (D/E). Tỷ lệ này so sánh nguồn vốn do doanh nghiệp đi vay so với nguồn vốn huy động được từ chủ sở hữu (nhà đầu tư hay cổ đông). Công thức tính như sau:
Tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu = Tổng nợ /Tổng vốn chủ sở hữu
Tỷ lệ nợ trên EBITDA
Một doanh nghiệp có thể tính Financial Leverage thông qua tỷ lệ nợ trên EBITDA (lãi nhuận hoạt động trước thuế, lãi vay và khấu hao). Tỷ lệ này càng cao, doanh nghiệp sử dụng càng nhiều đòn bẩy tài chính.
Tỷ lệ nợ trên EBITDA = Tổng nợ/EBITDA
Hệ số vốn chủ sở hữu
Số nợ (đòn bẩy tài chính) không thể hiện trong vốn chủ sở hữu nhưng thể hiện trong tổng tài sản của công thức hệ số vốn chủ sở hữu. Theo đó, hệ số này càng lớn, chứng tỏ doanh nghiệp sử dụng tỷ lệ đòn bẩy để tài trợ cho tài sản cao.
Hệ số nhân vốn chủ sở hữu = Tổng tài sản/Tổng vốn chủ sở hữu
Mức độ đòn bẩy tài chính (DFL)
DFL được tính bằng cách lấy phần trăm thay đổi thu nhập trên mỗi cổ phiếu (EPS) chi cho phần trăm thay đổi trong thu nhập trước lãi vay và thuế (EBIT) trong một khoảng thời gian.
Mức độ đòn bẩy tài chính = % thay đổi trong thu nhập trên mỗi cổ phiếu/ % thay đổi trong EBIT
Tỷ lệ đòn bẩy tiêu dùng
Cá nhân và hộ gia đình cũng có thể tính toán tỷ lệ đòn bẩy dựa vào công thức này:
Đòn bẩy tiêu dùng = Tổng nợ hộ gia đình ÷ Thu nhập khả dụng
Ứng dụng Financial Leverage khi đầu tư chứng khoán
Financial Leverage được cá nhân, tổ chức sử dụng nhiều trong hoạt động đầu tư, kinh doanh. Dưới đây là một số ứng ứng dụng phổ biến:
- Đầu tư chứng khoán: Nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy bằng cách vay margin/vay ký quỹ để tăng vốn đầu tư, tối đa hóa lợi nhuận.
- Doanh nghiệp: Sử dụng vốn vay để cung cấp vốn cho các hoạt động kinh doanh thay vì phát hành thêm cổ phiếu. Điều này giúp gia tăng giá trị cho cổ đông.
- Đòn bẩy gián tiếp: Nhà đầu tư/doanh nghiệp có thể đầu tư vào công ty sử dụng đòn bẩy trong quá trình hoạt động. Như vậy, nhà đầu tư vẫn sử dụng đòn bẩy nhưng không phát sinh chi phí sử dụng vốn.
Trên đây là các nội dung về định nghĩa, lợi ích, ưu nhược điểm, cách tính và ứng dụng của đòn bẩy tài chính (Financial Leverage) đối với cá nhân, hộ gia đình và doanh nghiệp. Hy vọng bài viết này sẽ giúp bạn hiểu về công cụ đòn bẩy và biết cách sử dụng hiệu quả.